Ankiloz; oynar bir eklemin hareket yeteneğinin kaybolması, eklemin kaynaşması, spondilit ise; omurganın iltihabı olarak tanımlanabilir. Ankilozan spondilit (AS); omurganın iltihabi hastalığı sonucu omurga hareketlerinin azalmasını ya da kaybolmasını ifade eder. Hastalık en sık omurganın son kısmı ile leğen kemiği arasındaki eklem (sakroiliyak eklem) ile omurları etkiler. Ancak hastalık temelde omurgayı etkilemekle birlikte omurga dışı eklemleri de (kalça, diz, ayak bileği, omuz gibi) etkileyebilir.
 

Ankilozan spondilitli hastalarda en sık görülen yakınmalar ve ilişkili durumlar nelerdir?
 

AS’nin en yaygın belirtisi sabahları daha yoğun olarak yaşanan bel, kalça ağrısı ve sabah tutukluğudur. Hareketle ağrılarda azalma olduğunu ifade eden hastalarda alterne eden (her iki kalça arasında değişen) kalça ağrıları da görülebilir. Ağrının süresi hastalığın şiddetine göre değişkenlik gösterir. Hasta bazen gecenin ikinci yarısından sonra şiddetli ağrı ile uyanabilir. Omurların devam eden iltihabi durumu uzadıkça omurlar birbirine kaynamaya başlar ve omurganın hareketleri önce azalır, sonra tamamen kaybolur. Ağrı süresi genellikle 3 aydan uzun sürelidir. Hastalık genç erişkin yaşta bulunan hastalarda görülmekte ve erkeklerde daha ağır seyredebilmektedir.

​

Hastalık gelişiminde ailevi yatkınlık önemlidir. Birinci derece akrabalarda (anne-baba, kardeş ve çocuklar) AS varsa hastalığa yakalanma riski artar. Ayrıca HLA-B27 geni pozitif olan bireylerde AS gelişme riski fazladır.

Omurga dışındaki kalça, diz, ayak bileği, dirsek ya da omuz gibi eklemlerde de tutulum görülebilir. Bazı hastalarda taban-topuk ağrısı ya da nefes almak ile kaburgalarda ağrı görülebilir. Sistemik olarak kabul edilen AS hastalığında eklem tutulumları dışında göz (üveit), kalp ve damar sistemi (aort kapak hastalıkları), bağırsak (kolit ya da ülser gelişimi) ve akciğerlerde (apikal fibroz) tutulum görülebilir. Tedavi edilmeyen hastalarda kronik iltihabi sürece bağlı amiloidoz gelişimi ve buna ikincil böbrek tutulumu gelişebilir.
 

Ankilozan spondilit tanısı nasıl konulmaktadır?
 

AS toplumda sık görülen hastalıklardan biridir. AS tanısı; hastanın yakınmaları, hekimin muayene bulguları, görüntüleme yöntemleri (röntgen, MR vb.) ve laboratuar bulgularının (HLA B27, akut faz belirteçleri) bir arada değerlendirilmesi ile konulmaktadır. 
 

Ankilozan spondilit tedavisi nasıl yapılmaktadır ve tedavinin hedefleri nelerdir?
 

AS tedavisi; hastalığın şiddeti, etkilenme bölgeleri, her hastanın kendine özgü koşulları, tedavinin risk ve fayda oranı dikkate alınarak her bir hastaya göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Tedavide asıl hedef, hastadaki ağrı ve kısıtlılığı gidermekle birlikte kalıcı hasar ve fonksiyon kaybı gelişiminin önlenmesi olarak özetlenebilir. AS hastaları ciddi omurga yaralanmaları için risk altındadır. Bu nedenle hastaların düşmelerini, yaralanmalarını engelleyecek basit önlemler alınmalıdır. Hastalarda omurga hareketliliğini korumak için başta yüzme ve egzersiz olmak üzere uygun tedavi yöntemlerinin ilaç tedavisi ile bütüncül olarak yapılması gerekmektedir. Ayrıca hastaların sigara kullanmamaları da önerilmektedir.

 

İlaç tedavisi olarak öncelikle steroid dışı iltihap giderici ajanlar hem ağrı kontrolünü sağlamak hem de sabah tutukluğunu gidermek amacıyla kullanılmaktadır. Bu ilaçların yeterli faydayı sağlayamadığı bir grup hastada günümüzde bazı iltihaplı romatizmal hastalıkların tedavisinde sıklıkla kullanılmakta olan biyolojik ilaçlardan yararlanılmaktadır.